shawne1112

Shawnee

Witajcie przybysze z Dzikiego Zachodu! Zainteresowała Was seria opowiadająca o plemionach indiańskich? Dziś zapraszam Was do przeczytania krótkiej historii plemienia Shawnee (Szaunisów).

Jako, że Shawnee używali pokrewnego języka algonkińskiego, przez Irokezów byli nazywani Ludźmi Bełkotliwej Mowy. Żyli oni zawsze w rozproszeniu, nie tworząc zwartej grupy społecznej. Zamieszkiwali południowe tereny obecnego Ohio, luźne ich grupy osiadały również w Illinois, Marylandzie, Alabamie oraz we wschodniej Pensylwanii. Z racji takiego rozproszenia, siłą rzeczy kontaktowali się z różnymi innymi plemionami, m.in. Delawarami, Irokezami czy Krikami, przejmując od nich wiele zwyczajów – zasady organizacji politycznej i społecznej, niektóre obrzędy i rytuały.
W drugiej połowie XIX wieku rozmieszczenie Szaunisów ukształtowało ich podział na Wschodnich, Odległych oraz Czirokeskich. W skład plemienia wchodziło pięć klanów: Czalaka i Sawikla (odpowiedzialne za sprawy polityczne), Pekowie (dbali o tradycyjne odprawianie rytuałów), Kiszpoko (prowadzili wojny), Mekocze (“lekarze” współplemieńców). Każda z grup obejmujących tak odległe tereny obejmowała członków każdego z wymienionych powyżej klanów.

Centralnym budynkiem w osadzie Shawnee był dom rady wodzów, który służył także podczas rytualnych uroczystości oraz jako miejsce odosobnienia wojowników po powrocie z wyprawy wojennej. Tam również gromadzili się wszyscy mieszkańcy podczas najazdu wrogów na wioskę. Chaty Szaunisów były podłużne i kryte korą drzew. Niektóre osady składały się z kilkuset takich domostw, a zamieszkiwało je łącznie około tysiąc dwieście osób. Rada plemienia składała się z wodzów pokojowych oraz wodza wojennego. Uczestniczyli w niej również starsi członkowie plemienia, chociaż bez prawa głosu. Przypominali oni jednak jak dane sprawy były rozwiązywane w przeszłości, udzielali rad. Na czele klanów w czasach pokoju stali wodzowie wybierani przy zachowaniu pierwszeństwa męskich potomków zmarłego wodza. Wódz wojenny natomiast pochodził z klanu odpowiedzialnego za działania zbrojne, a powierzano to wojownikowi, który minimum cztery razy uczestniczył w wyprawach wojennych, z których z każdej przyniósł przynajmniej jeden skalp, nie tracąc przy tym żadnego ze swoich wojowników. Równolegle z mężczyznami władzę sprawowały również kobiety-przywódczynie wiosek. Ich funkcje i uprawnienia były bardzo szerokie – organizowały i nadzorowały obrzędowe tańce, mogły zażądać rezygnacji z rozpoczęcia wojny, miały prawo darować życie jeńcom skazanym na śmierć. O pozycji kobiety świadczyło również to, że za jej zabicie morderca, aby uniknąć zemsty rodziny ofiary, musiał okupić się stu pięćdziesięcioma sznurami wampumów, podczas gdy za zabicie mężczyzny było to tylko sześćdziesiąt sznurów.

Latem Szaunisi mieszkali w osadach, a podstawą ich wyżywienia było myślistwo, uzupełnianie tego rolnictwem oraz zbieractwem dzikich roślin, owoców. Pod koniec września większość mieszkańców (oprócz starców oraz “nieletnich” dzieci) udawała się do obozów zimowych na polowania. Aż do końca grudnia trwały wyprawy myśliwskie, w głównej mierze na takie zwierzęta jak: jelenie, bizony, niedźwiedzie oraz indyki. Natomiast w styczniu i lutym zastawiano sidła na mniejszą zwierzynę futerkową. W marcu powracali zaś z wielkimi zapasami do swoich stałych siedzib, żeby już wkrótce rozpocząć sadzenie roślin, połowy ryb, zbieranie jagód i innych dzikich owoców w lasach. Po zebraniu i uprzątnięciu kukurydzy z pól rozpoczynano kolejne przygotowania do następnych wielkich łowów. Uprawą ziemi zajmowały się kobiety z nieznaczną pomocą mężczyzn. Wiosenne prace polowe, żniwa, jak też przygotowania do zimowych łowów połączone były z odpowiednimi ceremoniami, których organizacją zajmowały się kobiety.
Podobnie wyglądało życie osobiste Szaunisów. Dzieci rodziły się w oddalonym od wioski niewielkim szałasie. Matka wraz z niemowlęciem przebywała tam od porodu przez dziesięć dni, aż do obrzędu nadania maleństwu imienia. Towarzyszyły temu liczne obrzędy oraz uczta. Natomiast zawieraniem małżeństw kierowali rodzice. Matka chłopca oferowała prezenty rodzinie jego wybranki i czekała na odpowiedź. Przyjęcie podarunków oznaczało zgodę na małżeństwo i praktycznie samo zawarcie związku, natomiast odrzucenie było jednoznaczne z dostaniem kosza. Rozwody nie były skomplikowane, przy czym wystąpić z taką “decyzją” mógł zarówno mąż, jak i żona. Bardzo podniosła atmosfera panowała na pogrzebach. Łączyło się to z wieloma uroczystymi obrzędami, natomiast zmarłego grzebano w ziemi w pozycji leżącej zwróconego głową na zachód. Dwanaście kolejnych dni w całej wiosce trwała żałoba, natomiast pozostały przy życiu współmałżonek był w stanie żałoby przez dwanaście miesięcy. Nie mógł w tym czasie zmieniać odzienia, ani używać upiększających barwników, czy tez ozdób.

Najważniejszym Bogiem w kulturze Shawnee była kobieta nazywana Naszą Babcią lub Stwórcą. Za jej pomocnika uchodził Wnuk, często zwany Okrąglaczkiem bądź też Obłoczkiem, któremu zawsze towarzyszył mały piesek. Rolę pośredników między Szaunisami a Stwórcą odgrywały tytoń, woda oraz orły. Wyrazem kultu religijnego były tańce – Wiosenny Taniec Chleba miał za zadanie wyprosić o dobre zbiory, natomiast Jesienny Taniec Chleba był tańcem dziękczynnym i błaganiem o powodzenie w zimowych łowach. Taniec Zielonej Kukurydzy czcił pierwsze kaczany tej rośliny, Taniec Mężczyzn (lub Wojenny) był prośbą o pomyślność w walkach i poprzedzał wykopanie w sierpniu wojennego tomahawka. Uroczystości taneczne trwały od czterech do dwunastu dni.
Tak jak w większości plemion indiańskich, Szaunisi cenili ludzi obdarzonych proroczymi mocami. Wierzyli, że dostąpili oni zaszczytu bezpośredniego kontaktu z Naszą Babcią. Służyli również całemu plemieniu jako szamani, przywódcy duchowi oraz lekarze.

 

Red. Sunka Wakan


Zapraszamy do gry w The West

0 razy komentowano: “ShawneeDodaj swój →

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>